Ο Σενέκας ήταν ένας στωικός φιλόσοφος που έζησε στη Ρώμη τον 1ο μ.Χ. αιώνα. Μεγάλη μορφή για την εποχή του, σαν το Σωκράτη το δικό μας, και μάλιστα με σχεδόν το ίδιο τέλος.
Αφού προσπάθησε να ακολουθήσει πολιτική σταδιοδρομία και βρέθηκε μπλεγμένος άδικα σε μια αντιβασιλική συνωμοσία με αποτέλεσμα να εξοριστεί για μερικά χρονάκια εκεί γύρω στα 40 του, ανέλαβε παιδαγωγός του πιτσιρικά τότε Νέρωνα. Ο ίδιος ο Νέρωνας σαν βασιλιάς αργότερα έδωσε εντολή να τον συλλάβουν και να τον αναγκάσουν να αυτοκτονήσει. Γι' αυτό και λέω ότι είχε σχεδόν το ίδιο τέλος με το Σωκράτη. Διότι, ο Σενέκας δεν δικάστηκε καν για τα υποτιθέμενα εγκλήματά του. Άλλωστε, οι δίκες αποτελούσαν ένα περιττό στάδιο για το Νέρωνα, αφού είχε τη δυνατότητα να φτάνει απευθείας στις καταδίκες.
Σενέκας ο Στωικός λοιπόν. Ήρεμος άνθρωπος, ο οποίος έζησε και πλουσιοπάροχα για ένα φεγγάρι, αλλά και σαν επαίτης για ένα άλλο λίγο μεγαλύτερο. Η κεντρική ιδέα της φιλοσοφίας του ήταν ότι δεινά όπως ο ψυχικός πόνος, το άγχος, η οργή προέρχονται από την αναίτια υπεραισιοδοξία μας για τη ζωή. Κοινώς, όσο πιο αισιόδοξοι είμαστε, τόσο περισσότερο απογοητευόμαστε από τα παιχνιδίσματα και τις ανατροπές της Τύχης. Τύχη, την οποία ο ίδιος χρησιμοποιούσε σαν εργαλείο και τη βάφτισε Θεά Φορτούνα, προκειμένου να τονίσει ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να ελέγξει τα πάντα, δεν μπορεί να ορίσει το μέλλον. Γι' αυτό και πρέπει να δέχεται και να συμβαδίζει με τις συμφορές και τις ανατροπές που αργά ή γρήγορα θα συμβούν.
Η κυριότερη συμβουλή του ήταν: Φίλε, κάνε τον πρότερο διαλογισμό κομμάτι της ζωής σου, συνήθειά σου. Κάθε πρωί που ξυπνάς, σκέψου όλες τις συμφορές που μπορεί να συμβούν. Δεν μπορείς να ησυχάζεις ούτε για μια βραδιά, ούτε για μια ώρα. Καθόρισε τις ανάγκες σου έτσι ώστε να έρχονται σε όσο το δυνατό μικρότερη σύγκρουση με την πραγματικότητα. Αν δεν μπορείς να αλλάξεις την πραγματικότητα συμβάδισε μαζί της και δέξου την. Όσο περισσότερο προετοιμασμένος είσαι, τόσο ευκολότερα θα ξεπεράσεις τις απογοητεύσεις. Θα καταλάβεις ότι η ζωή και ο κόσμος δεν περιβάλλονται από δικαιοσύνη. Μην ψάχνεις δίκαια και άδικα στοιχεία στην ευτυχία και τη δυστυχία σου. Η Φορτούνα δε θα σε περάσει από δίκη, απλά θα ανατρέψει τη ζωή σου.
Όπως και αν επιχειρήσουμε να κρίνουμε τη θεωρία του Σενέκα, είναι σίγουρο ότι μπορεί να μας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Γεννιούνται όμως κάποια ερωτήματα, στα οποία θα ήθελα να δώσουμε, αν μπορούμε, κάποιες απαντήσεις. Είναι δυνατό να ελέγχουμε συνεχώς την αισιοδοξία μας; Είναι δυνατό να μην ονειρευόμαστε, αφού η συμφορά είναι αναπόφευκτη; Πώς θα εξακολουθήσει η πρόοδος και η εξέλιξη της κοινωνίας και της ιστορίας αν οι ανάγκες μας εναρμονίζονται απόλυτα με την πραγματικότητα;
Περιμένω απαντήσεις.
Τσάγια!!!
Αφού προσπάθησε να ακολουθήσει πολιτική σταδιοδρομία και βρέθηκε μπλεγμένος άδικα σε μια αντιβασιλική συνωμοσία με αποτέλεσμα να εξοριστεί για μερικά χρονάκια εκεί γύρω στα 40 του, ανέλαβε παιδαγωγός του πιτσιρικά τότε Νέρωνα. Ο ίδιος ο Νέρωνας σαν βασιλιάς αργότερα έδωσε εντολή να τον συλλάβουν και να τον αναγκάσουν να αυτοκτονήσει. Γι' αυτό και λέω ότι είχε σχεδόν το ίδιο τέλος με το Σωκράτη. Διότι, ο Σενέκας δεν δικάστηκε καν για τα υποτιθέμενα εγκλήματά του. Άλλωστε, οι δίκες αποτελούσαν ένα περιττό στάδιο για το Νέρωνα, αφού είχε τη δυνατότητα να φτάνει απευθείας στις καταδίκες.
Η κυριότερη συμβουλή του ήταν: Φίλε, κάνε τον πρότερο διαλογισμό κομμάτι της ζωής σου, συνήθειά σου. Κάθε πρωί που ξυπνάς, σκέψου όλες τις συμφορές που μπορεί να συμβούν. Δεν μπορείς να ησυχάζεις ούτε για μια βραδιά, ούτε για μια ώρα. Καθόρισε τις ανάγκες σου έτσι ώστε να έρχονται σε όσο το δυνατό μικρότερη σύγκρουση με την πραγματικότητα. Αν δεν μπορείς να αλλάξεις την πραγματικότητα συμβάδισε μαζί της και δέξου την. Όσο περισσότερο προετοιμασμένος είσαι, τόσο ευκολότερα θα ξεπεράσεις τις απογοητεύσεις. Θα καταλάβεις ότι η ζωή και ο κόσμος δεν περιβάλλονται από δικαιοσύνη. Μην ψάχνεις δίκαια και άδικα στοιχεία στην ευτυχία και τη δυστυχία σου. Η Φορτούνα δε θα σε περάσει από δίκη, απλά θα ανατρέψει τη ζωή σου.
Όπως και αν επιχειρήσουμε να κρίνουμε τη θεωρία του Σενέκα, είναι σίγουρο ότι μπορεί να μας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη. Γεννιούνται όμως κάποια ερωτήματα, στα οποία θα ήθελα να δώσουμε, αν μπορούμε, κάποιες απαντήσεις. Είναι δυνατό να ελέγχουμε συνεχώς την αισιοδοξία μας; Είναι δυνατό να μην ονειρευόμαστε, αφού η συμφορά είναι αναπόφευκτη; Πώς θα εξακολουθήσει η πρόοδος και η εξέλιξη της κοινωνίας και της ιστορίας αν οι ανάγκες μας εναρμονίζονται απόλυτα με την πραγματικότητα;
Περιμένω απαντήσεις.
Τσάγια!!!
